Farma fotowoltaiczna - jak zacząć, co to jest i czy się opłaca?

Sprawdź podstawowe wymagania inwestorów, kórzy chcą zarabiac na produkcji i sprzedaży energii prosto ze Słońca. Przekonaj się, czym różni się farma fotowoltaiczna od mikroinstalacji, którą możesz zamontować na dachu domu lub firmy.

Farma fotowoltaiczna – co to jest?

Farma fotowoltaiczna to nic innego jak duża instalacja fotowoltaiczna, łącząca w jeden system dziesiątki, a nawet setki lub tysiące modułów ustawionych na wspólnej przestrzeni. O ile standardowa, niewielka, przydomowa instalacja służy do produkcji prądu na własny użytek, a fotowoltaika dla firm pozwala przeznaczyć oszczędności na inne cele biznesowe, o tyle celem farmy jest wytwarzanie dużej ilości energii, którą następnie się sprzedaje.

Czy farma fotowoltaiczna opłaca się?

Opłacalność farmy słonecznej zależy od wielu czynników, na czele z jakością urządzeń, optymalnymi warunkami słonecznymi oraz prawidłową eksploatacją systemu na przestrzeni lat. Należy również uważnie przekalkulować koszty inwestycyjne i stałe w odniesieniu do stawek obowiązujących na rynku energetycznym. Biorąc jednak pod uwagę zmieniające się realia i coraz większą rolę OZE w polskim, europejskim oraz światowym rynku energetycznym, można potraktować tę inwestycję jako perspektywiczną.

Inwestorzy oceniają farmy fotowoltaiczne poprzez to, na jakie potencjalne zyski mogą liczyć. Zwracają też uwagę na opłacalność w określonej perspektywie czasowej, np. kilku, kilkunastu lub kilkudziesięciu lat. Czy farma fotowoltaiczna się opłaca? Co do zasady dobrze zaprojektowana i zlokalizowana farma powinna przynieść nie tylko zwrot z wielomilionowej inwestycji, ale przede wszystkim kolejne miliony złotych czystego zarobku. To jednak zależy od cen ustalanych przy okazji aukcji OZE, kosztów energii, a także wydajności samego systemu. Dobrą praktyką jest dokładnie przemyślany dobór paneli oraz innych elementów potężnej instalacji – dzięki temu moduły są w stanie służyć z dużą sprawnością przez wiele lat, przyspieszając zwrot z tak dużej inwestycji.

Farmy fotowoltaiczne powstają na całym świecie i przynoszą realne zyski. Niektóre lokalizacje są imponujące – na pustyniach, morzach czy w górach panele stanowią ślad nowoczesności i dowód na nieustanne przekraczanie technologicznych oraz cywilizacyjnych barier. Również w Polsce rośnie zainteresowanie mniejszymi i większymi ekoelektrowniami słonecznymi, które od kilku lat powstają w praktycznie każdym województwie.

Farmy fotowoltaiczne są celem inwestycyjnym rozmaitych podmiotów, co wynika z zysków, jakie generują oraz tego, jak wpływają na transformację energetyczną. Od niewielkich polskich przedsiębiorstw z ambitnymi planami rozwoju, przez międzynarodowe podmioty, po spółki Skarbu Państwa z sektora energetycznego – liczne organizacje szukają dobrych lokalizacji i zamawiają tysiące paneli. W efekcie mapa polskich farm fotowoltaicznych rośnie w imponującym tempie.

Jak założyć farmę fotowoltaiczną?

Wiedza o tym, jak założyć farmę fotowoltaiczną, jest niezbędna do rzetelnej oceny możliwości zrealizowania takiej inwestycji. Najważniejszymi kwestiami, które należy uwzględnić, są:

• wybór optymalnej lokalizacji,
• kalkulacja kosztów,
• dobór urządzeń i firmy odpowiedzialnej za projekt i montaż fotowoltaiki,
• wymogi formalne,
• sprzedaż energii według obowiązujących zasad i stawek.

Przygotuj się na inwestycję rzędu co najmniej kilku milionów złotych. Uwzględnij możliwości pozyskania dotacji – rządowych, samorządowych lub unijnych. W przypadku tak dużej inwestycji każdy rodzaj publicznego wsparcia finansowego zwiększa szansę na realizację. I tak jak mikroinstalacje są dotowane w ramach takich programów jak Czyste Powietrze, tak i na farmy fotowoltaiczne będzie można pozyskać fundusze publiczne. Przy tak dużych inwestycjach często niezbędna jest też analiza ofert banków skłonnych do udzielania dużych kredytów z wieloletnim okresem spłaty ratalnej.

Poniżej prezentujemy kilka najważniejszych elementów, dzięki którym rośnie opłacalność farmy fotowoltaicznej.

Odpowiednia lokalizacja

Według dostępnych danych, średnie usłonecznienie (inaczej nasłonecznienie) w Polsce wynosi ok. 1600 godzin rocznie. To optymalne warunki, aby wydajnie produkować prąd bezpośrednio ze Słońca.

Jak już wspomnieliśmy, w zasadzie w każdym województwie panują odpowiednie warunki słoneczne. Dużo istotniejsze jest więc znalezienie optymalnych, dostępnych gruntów. Musi to być przestrzeń odsłonięta i niezacieniona – dobrze, jeśli w pobliżu nie ma źródła dużej ilości pyłów. Przyjmuje się, że na każdy 1 MW energii potrzeba ok. 2 ha gruntu. Tym samym przykładowa farma o mocy 5 MW wymaga posiadania terenu o powierzchni co najmniej 10 ha. Dobra lokalizacja to przestrzeń na równym podłożu, co ułatwia instalację tysięcy paneli blisko siebie. Najważniejsza jednak jest możliwość skierowania ich na południe, pod odpowiednim kątem. Regulacja paneli może być łatwiejsza dzięki specjalnym konstrukcjom montażowym.

Jako atut lokalizacji należy też traktować łatwość dojazdu do farmy fotowoltaicznej dla pracowników i serwisantów elektrowni oraz właścicieli, którzy chcą osobiście doglądać jej pracy. Zanim zainwestujesz w ziemię, poznaj lokalne plany zagospodarowania przestrzennego i skonsultuj wybór działki ze specjalistami w dziedzinie fotowoltaiki, którzy są w stanie zrealizować profesjonalny audyt energetyczny. Dzięki niemu łatwiej będzie ocenić, na ile wybrana lokalizacja wpłynie na opłacalność farmy fotowoltaicznej.

Warunki przyłączenia

Obok wyboru lokalizacji oraz konieczności pozyskania środków na inwestycję, kluczowe jest spełnienie wszystkich niezbędnych formalności. Wielkość (a co za tym idzie – moc) farmy fotowoltaicznej musi być dostosowana do sieci elektroenergetycznej. Podstawowym krokiem jest więc zwrócenie się do zakładu energetycznego z wnioskiem o udostępnienie warunków przyłączenia. Na ich wydanie trzeba czekać maksymalnie 150 dni. Niezbędną dokumentacją na tym etapie są:

• tytuł prawny do gruntu,
• mapa prezentująca teren,
• Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego lub warunki zabudowy.

W zależności od wielkości planowanej farmy przyłączenie instalacji do sieci jest darmowe lub płatne.

• Przyłączenie do sieci instalacji o mocy do 40 kW jest darmowe.
• Przyłączenie do sieci instalacji o mocy od 40 kW do 5 MW jest płatne, a koszty rozkładają się na zakład energetyczny oraz inwestora.
• Przyłączenie do sieci instalacji o mocy powyżej 5 MW jest płatne – a koszty w całości pokrywa inwestor.

Koncesja na farmę fotowoltaiczną

Koncesja na farmę fotowoltaiczną jest wydawana przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Tu pojawia się pewien paradoks, ponieważ trudno wydać koncesję na działanie systemu, który jeszcze nie istnieje. Z tego powodu należy uzyskać promesę wydania koncesji, która jest gwarancją, że ostatecznie zostanie ona udzielona. Wniosek do Prezesa URE musi zawierać ponad 20 wymaganych załączników, w tym zaświadczenie o wpisie do CEIDG.

Podsumowanie

Fotowoltaika to teraźniejszość i przyszłość – widzimy to również w polskim krajobrazie, na dachach domów, budynków firmowych czy farmach fotowoltaicznych, których moc jest mierzona nawet w dziesiątkach MW.

FAQ – farma fotowoltaiczna

1. Ile wynosi minimalna odległość farmy fotowoltaicznej od zabudowań?

W polskim prawie nie ma jednej, sztywnej minimalnej odległości farmy fotowoltaicznej od zabudowań mieszkalnych. Kluczowe znaczenie mają:

• Miejscowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego (MPZP) lub warunki zabudowy,
• decyzja środowiskowa (jeśli jest wymagana),
• analiza oddziaływania inwestycji na otoczenie.

W praktyce odległość ustala się indywidualnie w oparciu o przepisy lokalne oraz wymagania dotyczące bezpieczeństwa, hałasu (np. od inwerterów) i estetyki krajobrazu. W przypadku większych farm często wymagane jest przeprowadzenie procedury środowiskowej.

2. Jakie wymogi musi spełniać działka pod farmę fotowoltaiczną?

Działka pod farmę fotowoltaiczną powinna spełniać kilka kluczowych warunków:

• odpowiednia powierzchnia – przyjmuje się ok. 2 ha na 1 MW mocy,
• dobre nasłonecznienie i brak zacienienia,
• możliwość skierowania instalacji na południe pod optymalnym kątem,
• dostęp do drogi dojazdowej,
• możliwość uzyskania warunków przyłączenia do sieci elektroenergetycznej,
• zgodność z MPZP lub uzyskanie warunków zabudowy.

Dodatkowo istotna jest klasa gruntu – w przypadku gruntów rolnych może być konieczne ich odrolnienie.

3. Czy farmy fotowoltaiczne są szkodliwe dla ludzi i środowiska?

Farmy fotowoltaiczne nie emitują spalin, hałasu na poziomie porównywalnym z klasycznymi elektrowniami ani promieniowania szkodliwego dla ludzi. Panele fotowoltaiczne przetwarzają energię promieniowania słonecznego na prąd w sposób bezemisyjny.

Inwertery generują minimalny poziom hałasu, który zazwyczaj nie przekracza norm środowiskowych. Instalacje są projektowane zgodnie z przepisami prawa budowlanego i energetycznego, a przy większych projektach wymagane jest uzyskanie decyzji środowiskowej.

W kontekście środowiskowym farmy fotowoltaiczne są uznawane za jedne z najmniej inwazyjnych źródeł energii odnawialnej.

‍